Kur Vincent van Gogh vdiq në vitin 1890, ai nuk ishte artisti me famë botërore që njohim sot. Një pjesë e madhe e veprës së tij mbetej e panjohur, qindra piktura të tij ndodheshin në zotërim të vëllait Theo dhe nuk kishte asnjë garanci se historia do ta shpallte Vincentin gjeni. Personi që e ndryshoi këtë ishte një vejushë 28-vjeçare, e quajtur Jo van Gogh-Bonger.

Jo ishte martuar me vëllain më të vogël të Vincentit, Theo, në vitin 1889. Lumturia e tyre zgjati mezi dy vjet. Vincenti vdiq në korrik të vitit 1890 dhe Theo, i shkatërruar shpirtërisht dhe tashmë i sëmurë rëndë, vdiq vetëm gjashtë muaj më vonë. Jo mbeti me një djalë të mitur dhe me një trashëgimi të jashtëzakonshme: qindra piktura e vizatime të Vincentit dhe një koleksion të madh letrash mes dy vëllezërve. Njerëzit përreth saj jo domosdoshmërisht e kuptonin thesarin që kishte në duar. Ajo e kuptonte.

Në vend që thjesht ta shiste koleksionin, Jo kaloi dekada duke ndërtuar me kujdes reputacionin e Vincentit. Ajo u huazonte piktura ekspozitave, krijoi marrëdhënie me kritikë dhe tregtarë arti, organizoi ekspozita dhe i shiste veprat në mënyrë të menduar, në mënyrë që pikturat e Van Goghut të hynin në koleksione të rëndësishme, në vend që tregu të mbushej me to.

Në vitin 1905, ajo organizoi në Amsterdam një ekspozitë monumentale me 472 vepra të Van Goghut, ekspozita më e madhe e veprave të tij e organizuar deri atëherë. (Van Gogh Museum⁠)

Por Jo kuptoi edhe diçka po aq të rëndësishme: njerëzit duhej të njihnin njeriun pas pikturave. Ajo kishte trashëguar qindra letra të Vincentit drejtuar Theos, të mbushura me mendimet e tij për artin, vetminë, ambicien dhe dështimin. Për vite me radhë, ajo i deshifroi, i sistemoi dhe i redaktoi ato, duke botuar më në fund, në vitin 1914, një botim madhor në tri vëllime. Letrat ndihmuan në shndërrimin e Vincentit nga një piktor i vdekur dhe i keqkuptuar në një histori njerëzore me të cilën publiku mund të lidhej. (Van Gogh Museum)

Jo vazhdoi ta promovonte veprën e tij deri në vdekjen e saj në vitin 1925. Gjatë jetës së saj ajo shiti një pjesë të konsiderueshme të pikturave dhe vizatimeve të Vincentit, duke i shpërndarë me kujdes veprat e tij në botën e artit, ndërsa ruajti një pjesë të rëndësishme të koleksionit familjar.

Pas vdekjes së Jo, koleksioni kaloi te i biri, Vincent Willem van Gogh, i cili më vonë themeloi Fondacionin Vincent van Gogh. Koleksioni familjar u bë më pas baza e Muzeut Van Gogh, i cili u hap në Amsterdam në vitin 1973. (Van Gogh Museum⁠)

Sot, emri i Vincent van Goghut është pothuajse sinonim i gjeniut artistik. Por fama pas vdekjes nuk është e pashmangshme.

Vincenti krijoi pikturat. Theo besoi tek ato kur pothuajse askush tjetër nuk besonte.

Dhe pasi të dy vëllezërit nuk ishin më, Jo van Gogh-Bonger kaloi tri dekadat e ardhshme duke u siguruar që pjesa tjetër e botës të mësonte të shihte atë që ata kishin parë.

Marrë nga XLPressTV