Nga Ilir Kuke

Centrifuga e paragjykimit!

Ka ekspozita që shihen.
Ka ekspozita që kuptohen.
Ka ekspozita që të vënë në siklet.
“Mish Dhie” nuk kërkon të pëlqehet.
Ajo kërkon të të zërë në faj.

Në një shoqëri që gjykon më shpejt se sa percepton, artisti nuk ka më luksin të jetë thjesht estetik.
Ai bëhet kirurg.
Hap trupin e perceptimit kolektiv dhe nxjerr prej një organi të sëmurë, paragjykimin.

Helidon Haliti nuk pikturon plagë.
Ai pikturon mënyrën si ne i lexojmë plagët.

Syri i mavijosur i transferuar nga njeriu tek kafsha është një akt pothuajse cinik. Sepse njeriu ka histori, reputacion, moral. Kafsha nuk ka. Dhe pikërisht aty ndodh diçka: edhe pa histori, ne prapë ndërtojmë një histori.
Edhe pa faj, ne shpikim fajin.

Publiku nuk e sheh figurën.
Sheh narrativën që ka sjellë me vete.
Ky është një art që nuk të kërkon të besosh tek artisti.
Të kërkon të dyshosh tek vetja.

Motivi i derës së lavatriçes është brutal në thjeshtësinë e tij. Një metaforë e pastër për një shoqëri që pretendon se “pastron” realitetin, por në fakt e centrifugon derisa të deformohet. Në atë rrotullim humbet pesha e fakteve dhe fiton shpejtësia e perceptimeve. Individi del prej saj i lagur nga interpretimet.
Ne jetojmë në kohën kur opinioni është më i fortë se e vërteta.
Dhe arti bashkëkohor, kur është i ndershëm, nuk e zbukuron këtë fakt e ekspozon.

Ngjyrat ekspresioniste dhe penelatat e ashpra nuk janë thjesht zgjedhje stilistike. Ato janë tension i depozituar. Turbullirë sociale e materializuar në sipërfaqe. Një refuzim për të qenë i qetë në një botë që nuk është.
Në këtë kuptim, “Mish Dhie” nuk është një projekt për një sy të nxirë.
Është një projekt për një ndërgjegje të nxirë.

Vargu përmbyllës “Bota ka shumë plagë, gishta fare pak” nuk është poetik vetëm sepse tingëllon bukur.
Është i frikshëm sepse është i vërtetë.
Ne kemi pafund gjykime, por shumë pak guxim për të prekur të vërtetën.
Për ta ndjerë.
Për ta verifikuar.
Arti këtu nuk është strehë.
Është provokim.
Funksioni i tij është të mos na lërë rehat me bindjet tona.
Paragjykimi nuk lind nga injoranca.
Shpesh lind nga komoditeti.