Nga Ylli Drishti
Historian & Kurator Arti

Anastas Kostandini – Taso është një nga personalitetet më përfaqësuese të artit bashkëkohor shqiptar.

I lindur dhe i formuar shpirtërisht në Pogradec, ai e ka shndërruar qytetin e tij në një univers artistik unik, ku realja dhe imagjinarja bash-këjetojnë në një ekuilibër të rrallë poetik.

Për më shumë se katër dekada, Taso i ka kushtuar krijimtarinë e tij peizazhit, njerëzve, kujtesës dhe atmosferës së Pogradecit.

Në veprat e tij, qyteti nuk paraqitet thjesht si një vend konkret, por si një hapësirë shpirtërore, ku koha rrjedh ndryshe dhe ku ngjarjet e përditshme marrin përmasat e simbolit. Rrugicat, qilarët e verës, figurat e zakonshmë, bisedat, festat dhe ritualet e jetës qytetare shndë-rrohen në elementë të një rrëfimi të madh vizual mbi identitetin dhe kujtesën.

Cikli “Poradeci e pi verën dhe rakinë” përfaqëson një nga kulmet e këtij rrëfimi. Ai nuk është thjesht një dokumentim artistik i një tradite lokale, por një reflektim poetik mbi jetën komunitare, mikpritjen, kujtesën familjare dhe ritualet që ndërtojnë shpirtin e një qyteti.

Në këto kompozime, qilarët e vjetër të verës kthehen në skena ku ndërthuren realiteti dhe fantazia, historia dhe miti, e përditshmja dhe e përjetshmja.

Taso është një artist i heshtjes dhe i intimitetit. Ai pikturon atë që ndien dhe jo atë që i kërkohet. Për këtë arsye, veprat e tij ruajnë gjithmonë autenticitetin e përje-timit dhe sinqeritetin e emocionit.

Qoftë në pikturë, grafikë, vizatim apo pastel, ai ndërton një gjuhë të veçantë shprehëse, ku drita, ngjyra dhe ritmi kompozicional bëhen bartës të një bote të pasur shpirtërore.

Veçanërisht në pastel, teknikë të cilën e zotëron me mjeshtëri të rrallë, artisti arrin rezultate mbresëlënëse. Penelata e lirë, ngjyra e ngrohtë dhe ndjeshmëria poetike krijojnë kompozime që lëvizin mes kujtesës dhe ëndrrës.

Në to ndihet aroma e verës së sapopërgatitur, ngrohtësia e miqësisë, gjallëria e festës dhe njëkohësisht melankolia e kohës që kalon.

Në këto 45 pastele të përzgjedhur, Taso na fton të hyjmë në një botë të fshehtë, ku ruhen ende ritualet, historitë dhe emocionet e një qyteti që ka ditur të mbetet besnik ndaj vetvetes. Kjo ekspozitë është një homazh për Pogradecin, por edhe një dëshmi e fuqisë së artit për ta shndërruar kujtesën lokale në një përvojë universale.

Në fund, ajo që mbetet është ndjesia se kemi përballë jo vetëm kronikanin poetik të qytetit të tij, por një artist që ka ditur të ngrejë përvojën e provincës në rangun e një gjuhe universale. Pikërisht për këtë arsye, vepra e Anastas Kostandinit – Taso zë një vend të veçantë në historinë e artit shqiptar bashkëkohor.