Nga Saimir Kadiu

Ka portrete që tregojnë fytyrën e një njeriu. Ka të tjerë që arrijnë të ndalin kohën.

I tillë është Busti i Maria Barberini Duglioli, një nga krijimet më elegante të skulpturës baroke, që sot ruhet në Muzeun e Luvrit në Paris. Nuk është thjesht portreti i një gruaje fisnike të shekullit XVII; është një himn për rininë, hijeshinë dhe kujtesën.

Maria Barberini ishte bija e Carlo Barberinit, vëllait të Papa Urbanit VIII, pontifiku që e shndërroi Romën në kryeqytetin e madh të artit barok. Familja Barberini ishte një nga dinastitë më të fuqishme të kohës, mbrojtëse e artistëve, arkitektëve dhe skulptorëve që do të ndryshonin përgjithmonë historinë e artit evropian.

Pas martesës së saj me fisnikun bolognez Francesco Duglioli, familja dëshironte ta përjetësonte në një vepër arti që të ishte në lartësinë e emrit Barberini. Për këtë iu drejtua Gian Lorenzo Berninit, gjeniut që me mermerin arrinte të krijonte iluzionin e mishit, të pëlhurës dhe të frymëmarrjes.

Megjithatë, studiuesit besojnë se një pjesë e rëndësishme e punimit u realizua nga Giuliano Finelli, nxënës dhe bashkëpunëtor i Berninit, një mjeshtër i jashtëzakonshëm në gdhendjen e detajeve më të imëta. Mjafton të shikosh dantellat, flokët e valëzuar, perlën e varur në gjoks apo qëndisjet e fustanit për të kuptuar se mermeri, në duart e këtyre artistëve, humbet fortësinë dhe fiton butësinë e mëndafshit.

Ky është një nga sekretet e barokut: të mashtrojë syrin dhe të emocionojë shpirtin.

Maria shfaqet e veshur si një princeshë. Nuk ka madhështi të tepruar, por një elegancë të qetë. Vështrimi i saj nuk është krenar; është i ëmbël, pothuajse meditativ. Fytyra duket sikur do të marrë frymë, ndërsa buzët sikur janë gati të shqiptojnë një fjalë. Është ajo mrekulli që vetëm Bernini dinte ta arrinte: t’i jepte jetë gurit.

Në veprat e tij, portreti nuk ishte kurrë vetëm ngjashmëri fizike. Ai kërkonte të zbulonte karakterin, ndjenjat dhe shpirtin e njeriut. Prandaj bustet e Berninit nuk duken si monumente funerale; ato ngjajnë me njerëz që kanë ndaluar për një çast përpara nesh.

Sot, pas afro katër shekujsh, vizitorët e Luvrit ndalen përballë këtij busti me të njëjtin habi si bashkëkohësit e artistit. Ata nuk admirojnë vetëm mjeshtërinë teknike, por edhe aftësinë e artit për të sfiduar kohën.

Sepse jeta është e shkurtër. Bukuria venitet. Brezat kalojnë.

Por arti i madh ka një fuqi që as koha nuk mund ta mposhtë: ta bëjë përjetësinë të marrë fytyrën e një gruaje të re, të gdhendur në një copë mermeri që vazhdon të jetojë.