Nga Najada Hamza

SUBSTANCE/in memoriam

“Najada, a e ke parasysh… kur punon gjatë… ndjen se fillon dhe zotëron lëndën, lëndën vetë, dhe materiali piktorik bëhet mjaltë, merr vlerë, bëhet ar, bëhet SUBSTANCË…”

Kështu e mbyllte pjesën e bisedës për artin dhe punën e tij Aliu. Në paqe, që përmes këtyre pak fjalëve kishte pozicionuar veten në raport me punën, procesin, krijimin, veprën; dhe i kishte thënë të gjitha!
Gjatë viteve të fundit, i shkarkuar nga detyrimet, lidhjet, mediokritetet e s¬ë përditshmes, Aliu fliste vetëm për gjëra thelbësore të jetës. Bisedat rridhnin sipas një skeme të mirëpërcaktuar: familja, librat, filozofia, muzika dhe mandej e gjithë pjesa tjetër për artin. Bisedë e thjeshtë por thellësisht e ngarkuar. Më shumë se reflektim intelektual, një mënyrë për të jetuar artin, soditje e asaj që nuk mund të thuhet me fjalë.

SUBSTANCË është homazh për mikun, artistin dhe kolegun e shtrenjtë në një vjetorin e ndarjes nga jeta. Është akt kujtese. Një “tempull” modest reflektimi për një Njeri dhe Artist të madh. Nuk është një ekspozitë retrospektive, as arkivore, por një përpjekje për të treguar të sintetizuar jetën dhe vepren e tij –të ndare mes dy kohësh, që u bashkuan serish përmes ngjyrës.

Në qendër të kesaj ekspozite ndodhet nje vepër e hershme, puna e diplomës, gjetur rastësisht në oborrin e shkolles; e vendosur në tokë si një objekt që përçon peshen e kujtesës, tejkalon subjektin e pikturuar dhe tregon të gjithë historinë e endrrës së artistit të thyer e përthyer në kohë të errët. Në muret për rreth saj qëndrojnë disa vepra të kohës se re, ku drita dhe hapësira mbizotërojne, ku ngjyra bëhet gjuhë, dhe heshtja-mesazh.

“In the work of art, there is a struggle between Earth and World.” thotë Heidegger, të cilin e përmendte shpesh në bisedë sikurse dhe Arendt-in. Ky tension mes Tokës dhe Botës, mes territ të së kaluarës dhe përpjekjes për dritë përshkon të gjithë veprën e tij. Piktura e Aliut është hapësira ku ato ndeshen por ku mbizotëron drita që e cilësonte “argjend”, dhe ku pa zhurmën e objektit vetë bota bëhet një objekt i vetëm i soditjes – behet SUBSTANCË.

Kjo ekspozitë është: Takimet me Aliun, të veshura me gjelbërimin, diellin e dritën e Piacës, ku më priste me padurim duke u perpjekur të shihte në distancë e duke kontrolluar njëherazi të gjitha shtigjet e lulishtes, të cilat takoheshin në tavolinën e tij.
Mall…

Prill 2025