Nga Saimir Kadiu

GIOVANNI FATTORI – PIKTORI QË E BËRI TOKËN TË FLASË
(6 SHTATOR 1825 – 30 gusht 1908)

Në Livorno, më 6 shtator 1825, lindi Giovanni Fattori, një nga emrat më të mëdhenj të pikturës italiane të shekullit XIX dhe figura qendrore e lëvizjes Macchiaioli.

Ai jetoi në një Itali që ende nuk ishte bërë plotësisht Itali. Ishte koha e Risorgimento-s, e luftërave, e shpresave për bashkim dhe e një shoqërie që po ndryshonte me shpejtësi.
Fattori nuk e kërkoi madhështinë në sallonet aristokratike. Ai e gjeti në tokën, ushtarët, kuajt, fshatarët dhe peizazhet e Toskanës.

Macchiaioli-t u rebeluan kundër akademizmit dhe kërkuan një mënyrë të re për të parë realitetin: jo përmes kontureve të ngrira, por përmes njollave të dritës dhe ngjyrës – macchie. Fattori u bë një nga mjeshtrit më të mëdhenj të kësaj gjuhe.

Në tablotë e tij, lufta nuk është vetëm heroizëm. Është lodhje, pluhur, pritje dhe heshtje.
Fattori pikturoi edhe betejat e Risorgimento-s, por mbi të gjitha pikturoi njeriun brenda historisë.
Peizazhet e tij kanë diçka të përjetshme. Fusha të gjera, qiell i hapur, rrugë të bardha, kuaj, qerre dhe njerëz të vegjël përballë një natyre të madhe.

Në pleqëri, fama e tij nuk e largoi nga thjeshtësia. Ai vazhdoi të kërkonte të vërtetën e një drite, të një horizonti, të një momenti.

Giovanni Fattori vdiq në Firence më 30 gusht 1908.

Por ai la pas një Itali tjetër: jo atë të monumenteve dhe ceremonive, por atë të fushave, ushtarëve dhe njerëzve të zakonshëm.

Në pikturën e tij, Toskana nuk është thjesht një vend.
Është një kujtim. Një dritë. Një tokë që ende flet.